|
LİDERLİK SANATI Esra ERGÜN |
||
|
İnsanlara öncülük etmek için yanlarında yürü; çünkü en iyi liderler, varlıkları hissedilmeyenlerdir. Daha az iyisi, insanların hayran olup övdükleridir. Daha da az iyisi, insanların korktukları ve hiç iyi olmayan, insanların nefret ettikleridir. En iyi liderin işi tamam olduğunda insanların diyecekleri şey şudur: "Bunu biz yaptık". Lao-Tsu LİDERLİK NEDİR? LİDER KİME DENİR? Aslında bu sorulara yanıt vermek çok güç! Soyut bir kavram olarak karşımıza çıkan liderliğin tanımı, kişiden kişiye değişiyor; ama süregelen çalışmalardan çıkan sonuca göre, liderlik: "Bireylerin ortaklaşa yaratılan vizyona dönük olarak biraraya gelmesini, istekli ve coşkulu olarak ortak hedefleri benimsemesini ve bu hedeflerin gerçekleşebilmesi için güçlenerek bütün varlıkları ile katkıda bulunmasını sağlayan enerjik bir süreç" olarak açıklanabilir. Lider, insanlara değer veren, onları dinleyen, onların sorun ve beklentileriyle ilgilenen, aynı zamanda sorunlara çözüm üretebilecek kapasitede olduğunu gösteren kişidir. Bir iletişim ustası olan liderin, insanlarla ilişkilerinde kullandığı ana yöntem "empati" yani kendisini başkalarının yerine koyarak düşünebilme becerisidir. Lider, etkileyici bir vizyon sahibidir. Vizyonu, gelecekte elde edilmesi imkansız olmayan, buna karşılık kolaylıkla da elde edilemeyen ortak ve cazip bir hedeften oluşur. Vizyon, kararlara yön gösterebilecek kadar hedefe odaklı, diğer yandan inisiyatif kullanmayı teşvik edecek kadar esnek olmalıdır. Lider, hedefe ulaşma sürecinde insanların içinde tutsak kalmış enerjiyi bulunduğu yerden çıkarıp ateşler. Hedef gerçekleştiği anda ise, başarıyı diğerlerine mal ederken, başarısızlığı kendi üzerine alır. Sonuca ulaşma sürecinde her türlü anlaşmazlığı basite indirger. Detaylarla fazla zaman harcamaz. Resmin tamamını görür. Lider için değişim, yaşamın ta kendisidir. O, değişim için lider olur. Statüko, sürekli uzlaşma ve sonuçta yozlaşmayı yansıtır. Lider ise daima değişimle ilgilenir. Özellikle kriz anlarında (Bu size bir şeyler hatırlatıyor mu?) ortaya çıkar, paniğe kapılmaz ve insanlara moral verir. Bu arada, liderlerin sürekli ve çok çalışan kişiler olduklarını vurgulamakta da fayda var. Mustafa Kemal'in gerektiğinde 2-3 gün boyunca neredeyse hiç uyumadan çalışması, 27 yıl hapis yatan Nelson Mandela'nın her sabah 04.30'da kalkıp bahçede koşu yaptıktan sonra bütün gün kitap okuması ve Thatcher'ın, Brighton'daki bombalı saldırıdan yara almadan kurtulmasını geceleri çok az uyumasına borçlu olması, liderlerin yaşam tarzını açıklayan örneklerdir. LİDERLİK DOĞUŞTAN MI YOKSA SONRADAN ÖĞRENİLEBİLİR Mİ? Her ne kadar liderliğin doğuştan olduğunu savunanlar varsa da, "Liderlik sonradan kazanılabilen bir özelliktir." düşüncesi daha yaygındır. Doğuştan gelen karizma, mücadele ruhu, hırs gibi özellikler lider olmak için birer yardımcı unsurdur sadece. Sonuç olarak, yalnızca bu özelliklerle lider olabilmek pek de mümkün değildir.
|
LİDER İLE YÖNETİCİ ARASINDAKİ FARK Türkiye'de liderlik, yöneticilik, patronluk, işadamlığı ve başkanlık gibi kavramların karıştırıldığını bir konuşması sırasında ifade eden Üzeyir Garih; lideri, yetenekleriyle insanları isteği doğrultusunda yönlendirebilen kişi olarak; yöneticiyi ise yalnız işleri değil, insan-mal-para kaynaklarını da yöneten kişi olarak tanımlamıştır. Yöneticilik, değişimle ilgili olan liderlikten farklıdır. Yöneticiler, kurum ve kuruluşları yöneten ve varolan düzenin kurallarını devam ettirmek için çalışan, kısacası "status quo"yu koruyan kişilerdir. 21. YÜZYILIN LİDERİ 21. yüzyılda, geleneksel lider tipi tarihe karıştı denilebilir. Zamanında "hükümdar, sürükleyen, tek dahi, dokunulmaz, ağır top" gibi tanımlamalarla anılan liderler için günümüzde "hizmet eden, kültür çobanı, kollektif dahi, şeffaf, esnek" tanımlamaları öne çıkıyor. Ertuğrul Özkök'ün Liderlik 2000 konferansında belirttiği gibi, günümüzde yeni liderlik modelleri gelişiyor. Clinton'ın "kendi kendisiyle alay edebilen" ve "mahremi olmayan" lider tipi ile Fatih Terim'in "kontrollü nörotik" lider tipi, yeni liderlerin iki önemli örneği. Özkök'e göre, Clinton'ın modeli "cool", Terim'inki ise "coach" diye adlandırılabilir. "21. YÜZYILIN LİDERLERİ KADIN GİBİ OLACAK" Erkekler alınmasın! İnanın bunu ben söylemiyorum, bu konuyla ilgili birçok uzman söylüyor. Kadınlardaki duyarlılık ve insanlarla iletişime geçebilmedeki üstün beceriler yüzyılımızda liderlerin aranan özelliklerinden biri. Kadınların eşitlikçi yaklaşımları, uzlaşmacı tavırları ve sahip oldukları gücü yumuşak şekilde kullanmaları yeni liderlerde olmazsa olmazlardan! Umarım, yazdıklarımın içerisinde kendinizce yararlı bilgiler bulabilmişsinizdir. Son olarak eklemek istediğim bir şeyler var. İlkokulda, ortaokulda ya da lisede sınıfı peşinden sürükleyen kişi belki siz değildiniz. Bu, katıldığınız spor takımı veya dahil olduğunuz arkadaş grubunda da belki böyleydi. Sanırım geçmişinizde bir siyasi parti başkanlığı da yoktur ki parti başkanlarının lider olup olmadığı da ayrı bir tartışma konusu. Size lider yaratılışlı olmadığınızı, hatta burcunuzun lider olmaya yatkın olmadığını söyleyenler de olabilir. Bunca araştırmadan sonra benim şahsi düşüncem: Kimse bu dünyaya lider olarak gelmedi. Hepimizde bir liderlik kapasitesi var. Önemli olan, bu kapasiteyi doğru kullanmak! KAYNAKLAR |
|